Türk Kültürüne Dair Her Şey!

HACI MURAD-I VELI

ÖNCÜ ALPEREN

HACI MURAD-I VELİ

(1117- 1207)

              Hacı Murad-ı Veli 1117 yılında Türkistan’ın Sayram Kasabasında doğmuştur. Asıl adı Ali’dir. Annesinin adı Hatice, babasının adı Seyyid Ahmet’tir. Babası Hoca Ahmet Yesevi Hazretleri’nin dergahında çok carı çaldığı için ‘’Aliyyü’l-Büka’’ olarak bilinir.

Aliyyü’l-Büka aynı zamanda Kadiri tarikatının kurucusu Şeyh Abdulkadir Geylani’nin hayatta iken icazet verdiği 16 halifeden birisi olan Şeyh Baka’dır.

Hacı Murad-ı Veli’nin babası Aliyyü’l-Büka’nın türbesi Çankırı İli Ilgaz İlçesi Yerkuyu Köyü’nde bulunmaktadır. XII. Yüzyılda bu köyde yaşamıştır. Türbeye yüzyıllardır akıl hastası, sara, felç olan kişiler şifa bulmak amacı ile gelmektedirler. Türbede dua ederler, kurban keserler. Günümüzde özelliğini korumaktadır.

Annesi Hatice Hatun’un mezarı Çankırı İli Korgun İlçesi Ahlat köyü Güvlek Tepe mevkiinde bulunmaktadır.

Hoca Ahmet Yesevi’nin dava arkadaşlarından olan Hacı Murad-ı Veli, Ali Necmeddin Mahmud-u İsfahani, Şeyh Bedrettin Mahmud ve babası Aliyyü’l-Büka Hazretleri’nden ders almıştır. Hoca Ahmet Yesevi Hazretleri Nizamı Alem İlah-i Kelimetullah yolunda mücadele verecek olan birçok ereni Anadolu ya göndermiştir. Bu erenlerden Hacı Murad-ı Veli babasının yanından ayrılarak önce Kalecik İlçesine bağlı Eski Köy bölgesine yerleşmiştir. Kalecik tekfurunun baskıları sonucu ailesi ile birlikte göç ederek 1187 yılında Çankırı İli Eldivan İlçesi Seydi Köyüne yerleşmiştir. Hacı Murad-ı Veli Horasan’dan Anadolu’ya Akkoyunlu Aşiretinin imamı olarak gelmiştir. Yörede İslamiyeti yüceltme mücadelesi veren, Çankırı’nın dini ve tasavvufi hayatını şekillendiren bir alimdir.

Hacı Murad-ı Veli’nin su değirmenciliği yaptığı ve demirci ustası olduğu, bu mesleğin babadan oğula geçtiği bilinmektedir. Kalecik Eski Köy Ilıman deresi mevkiinde eskiden ‘’su değirmeni’’ bulunması, hiçbir türbe ve mezar bulunmamasına rağmen ‘’Sarı Dede’’ olarak anılan çamlık tepede yağmur duasına çıkılması ve kurban kesilmesi Hacı Murad- Veli’nin izlerini taşıdığı kanısı oluşturmaktadır. Hacı Murad-ı Veli’nin değirmeni olarak bilinen ‘’şıh değirmeni’’ Eldivan ilçesinde bulunmaktadır.

Hacı Murad-ı Veli’nin türbesinde bulunan taşları kendisi Kazakistan’ın ‘’Yesi’’ şehrinde bulunan Hoca Ahmet Yesevi’nin dergahından Yesevi’nin emri ile Anadolu’ya devesi ile dört yılda getirdiği söylentileri vardır. Bu taşlar; yada taşları, savaşçı taşlar, yağmur yağdıran veya bereket taşları olarak bilinmektedir.

Hacı Murad-ı Veli Hazretleri babası ile birlikte Urfa Halilürrahman Camii’ne hizmet ettiği dönemde Bağdat İslam Eserleri Kütüphanesi’nden alınan belgelere göre Seyyid Hacı Murad-ı Veli hakkında tutulan 48773 nolu kayıtta ‘’Anadolu’ya üçüncü dereceli veli’dir’’ ibaresi bulunmaktadır. Bu bilgilere (a.g.e. 136, 137) sayfalarındaki kayıtlarda adı geçen bu belgeye rastladığı Doç.Dr. Haydar Teberoğlu kayıtlarında rastlanmıştır.

Günümüzde Hacı Murad-ı Veli ile Hacı Bayram Veli’nin en küçük kardeşi Abdal Murad karıştırılmaktadır. Hacı Murad-ı Veli’nin, Hacı Bayram Veli ile yakın akrabalığı dile getirilmektedir. Ayrıca çeşitli kaynaklarda Hacı Murad-ı Veli’nin Turabi Ocağına bağlı olduğuna dair bilgiler bulunmaktadır. Aşağıda doğum tarihleri ve Anadolu’ya geldikleri tarihler dikkate alındığında gerçeği yansıtmadığı görülecektir.

 

Hoca Ahmet Yesevi (1093 – 1166)

Hacı Murad-ı Veli  (1117 – 1207)

Ahi Evran    (1171 – 1261) gerçek adı Mahmut’tur.

Ali Turabi Baba (1173 – 1265) 1205 yılında Çankırı İli Şabanözü İlçesi Mart Köyü’ne gelmiş ve bu köyde meftundur.

Mevlana Celalettin Rumi (30 Eylül 1207 – 17 Aralık 1273)

Hacı Bektaşi Veli (1209 – 1271) gerçek adı Seyyid Muhammed bin İbrahim Ata’dır.

Hacı Bayram Veli (1352 – 1429) (1340 – 1430)

Şeyh Şaban-i Veli (1497 – 1569)

 

Hacı Murad-ı Veli’nin üç oğlu vardır. Abdulgaffar Çelebi Seydi Köyü’nde babasının yanına defnolunmuştur. Pir Ali Çelebi önceleri Karabük İli, Eskipazar İlçesi, Sadeyaka Köyü’nde tekke kurmuş, daha sonra Ankara İli, Çubuk İlçesi, Selek (Sele) Köyü’nde vefat etmiştir. Türbesi burada bulunmaktadır. Elvan Seyyid Hazretleri Çankırı İli, Orta İlçesi, Elmalı Köyü’ne 1187-1200 yılları arasında gelmiş ve dört müridi ile yerleşmiştir. 1906 yılına kadar devam eden tekke kurmuştur.Türbesi bu köyde bulunmaktadır.

altaylar’dan aydos’a

elmalı

Cevdet MUSLU

Ankara, 2015

 

Bir Cevap Yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir