Türk Kültürüne Dair Her Şey!

HOCA AHMET YESEVI

HOCA AHMET YESEVİ

(1093-1166)

    ‘’Kafir bile olsan, hiç kimsenin kalbini kırma. Çünkü kalbi kırmak Allah’ü Teala’yı kırmaktır. Gönlü kırık zavallı garip birini görsen, yarasına merhem koy, yoldaşı ve yardımcısı ol.’’

Tarihimizde bilinen en büyük Türk mutasavvıfı olarak bilinir.  Gerçek adı Ahmet bin İbrahim bin İlyas Yesevi’dir. 1093 yılında şimdiki Türkistan sınırları içerisinde ki Yesi şehrinin Sayram Kasabasında doğmuştur. Babası Hace İbrahim Şeyh ve manevi babası Arslan Baba’dır. Annesi Ayşe Hatun’dur.

Hoca Ahmet Yesevi; Pir-i Türkistan, Hazret-i Türkistan, Hazret-i Sultan, Hace Ahmet, Kul Hace Ahmet olarak tanınır.

Hoca Ahmet Yesevi  Hanefi mezhebine mensup bir alimdir. Yesevilik adı verilen tasavvufi akımın öğretileri ile Sünni-Nakşibendi  ve Alevi-Bektaşi tarikatını etkilemiş bir kişiliktir.

İlk tahsilini Bahaaddin İsficani’den almıştır. 27 yaşında Buhara ve Semerkant’ta  Şeyh Yusuf el- Hemedani’nin yanında kuvvetli bir eğitim görmüştür. 30 yaşında Şeyh Yusuf el- Hemedani’nin halifesi olur. 35 yaşında Şeyhin izni ile Türk tasavvuf akımının kurucusu ve öncüsü olmuştur.

Karahanlılar Döneminde Türkistan Türklerinin İslam’ı kabul etmeleri Türk dünyası için dönüm noktası olmuştur. 10. Yüzyıldan itibaren Türkler kendilerine özgü bir İslam Dini anlayışını benimsemişlerdir. İnandıkları ve öğrendikleri bilgileri yerleşik halka ve göçebe Türk topluluklarına anlayabilecekleri bir lisan ve alıştıkları yöntemlerle anlatmışlardır. Ahmet Yesevi İslam inancını, Türk gelenek, inanç ve yaşam tarzı ile uygun hale getirmeye çalışmıştır. Ahmet Yesevi, bir yandan İslam şeriatını, tasavvuf kurallarını, tarikat adab ve erkanını öğretmiş, bir yandan da Türklere İslamiyet’i sevdirerek dinin özünü anlatmıştır.

Ahmet Yesevi, Arapça ve Farsçayı çok iyi bilmesine rağmen eserlerini Türkçe vermiştir.

Eserleri;

Divan-ı Hikmet  (Türk tasavvuf edebiyatının çok önemli ve bilinen en eski

örneklerini içeren şiir kitabıdır. Bu kitapta hikmetli

sözlerle şeriat erkanını ve tarikat adaplarını anlatmıştır)

Akaid, İslamın temel esaslarının yer aldığı eseridir.

  Fakrname öğrencileri tarafından yazılmış ve kendisine mal edilmiş eserdir.

Ahmet Yesevi 1166 yılında vefat etmiştir. Türbesi Kazakistan’ın güneyinde

Türkistan kentindedir. Söylencelere göre Timur Han türbesinin yapımı emri verdiği gece rüyasında Ahmet Yesevi Hazretlerini görmüştür. Yesevi Hazretleri ‘’önce benim pirim Arslan Baba’nın türbesini yaptır, sonra benim türbemi yaptırırsın.’’ diye buyurmuştur. Timur Han önce Arslan Baba türbesini yaptırmış daha sonra 1389-1405 yılları arasında Ahmet Yesevi türbesini yaptırmıştır. Türbeye eklenen mescit, dergah, mutfak ve diğer hizmet binaları ile büyük bir külliye halini almıştır. Timur Azeri bir ustaya demir, kurşun, bakır, tunç, ve altın madeninden iki metre yüksekliğinde üç tonluk bir kazan yaptırmıştır. Bu kazan ‘’Toy Kazan’’ olarak anılır.

Hoca Ahmet Yesevi’nin felsefesini benimsemiş olan müridleri ölümünden önce ve sonrasında görüşlerini yaymaya devam etmişlerdir. Bazılarını şöyle sıralayabiliriz.

Hacı Murad-ı Veli, Mansur Ata, Abdülmelik Ata, Süleyman Hakim Ata, Muhammed Danişmend, Sarı Saltuk(Muhammed Buhari), Zengi Ata, Tac Ata, Demirci Baba, Avşar Baba, Pir Dede, Akyazılı, Geyikli Baba, Abdal Musa, Horos Dede, Emir Çin Osman, Gaj-Gaj Dede, Şeyh Nusret, Hacı Bektaşi Veli, Baba İlyas, Mevlana, Ahi Evran, Taptuk Emre, Kutb’ud-din Haydar.

Bir Cevap Yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir